Test PCL-5 — bezpłatna lista objawów PTSD wg DSM-5

Twój wynik PCL-5 w kontekście

PCL-5 jest migawką tego, jak wyglądał ostatni miesiąc w 20 konkretnych objawach PTSD, odniesioną do jednego zdarzenia, które trzymałaś / trzymałeś w pamięci podczas przesiewu. Nie jest stałym pomiarem Twojej reakcji na traumę, Twojej trajektorii powrotu do równowagi ani znaczenia, jakie zdarzenie ma w Twoim życiu. Stres po traumie jest dynamiczny — objawy mogą rosnąć i opadać w odpowiedzi na okoliczności, rocznice, świeże przypomnienia, kolejne narażenia, przełomy życiowe oraz (kiedy leczenie zostaje zaproponowane) pracę psychoterapii skoncentrowanej na traumie. Wynik z pojedynczego badania mówi o tym ostatnim miesiącu; wzorzec z serii badań mówi o trajektorii. PCL-5 zaprojektowano do powtarzania; co 4–6 tygodni to standardowy rytm zarówno do samoobserwacji, jak i do śledzenia podczas leczenia prowadzonego przez klinicystę.

Jedno rozróżnienie warto przypiąć: PCL-5 pyta o ostatni miesiąc, z jednym zdarzeniem jako punktem odniesienia. Osoby, które doświadczyły wielu traum, często stwierdzają, że trzymanie w pamięci tylko jednego zdarzenia daje inny wynik niż te same pozycje przy trzymaniu wszystkich traum razem. Większość klinicystów pyta właśnie o najgorsze zdarzenie z tego powodu; efektem jest skupiony sygnał, a nie wynik złożony. Jeśli masz złożoną historię traumy — wiele zdarzeń, zwłaszcza traumę rozwojową lub interpersonalną rozciągniętą w czasie — PCL-5 z założenia uchwytuje tylko wycinek tego, co trauma może zostawić. Stany takie jak złożone PTSD (uznane w ICD-11 za rozpoznanie odrębne od PTSD), zaburzenie traumy rozwojowej i zaburzenia dysocjacyjne obejmują cechy wykraczające poza kryteria PTSD wg DSM-5 (trudności z regulacją emocji, zaburzenie obrazu siebie, zaburzenie relacji), których PCL-5 nie uchwytuje. Rozmowa kliniczna z klinicystą pracującym z traumą jest właściwym miejscem, by doprecyzować, która rama traumy najlepiej pasuje do Twojej historii.

O progach: suma 33 lub wyższa to wstępnie dodatni przesiew wg Bovin 2016; VA National Center for PTSD zaleca obecnie okno progowe 31–33 dostosowane do kontekstu. Algorytm klastrów (B≥1, C≥1, D≥2, E≥2 przy pozycjach ocenionych na 2 lub więcej, czyli „Umiarkowanie” lub mocniej) dodaje granulacji diagnostycznej, śledząc, czy wzorzec objawów odpowiada konstruktowi PTSD wg DSM-5, a nie tylko czy ogólne nasilenie jest wysokie. Część literatury traktuje algorytm klastrów jako bardziej informatywny diagnostycznie punkt końcowy, a prosty próg jako bardziej przyjazny przesiewowo; oba są tu przedstawione, byś miała / miał dostęp do obu soczewek. To, czy algorytm klastrów odpala, ma też implikacje kliniczne — na przykład wyniki spełniające próg, ale nie algorytm klastrów, czasem odzwierciedlają stres po traumie wyrażony bardziej w natręctwach, negatywnych przekonaniach i nadmiernym pobudzeniu niż w czynnym unikaniu, czyli obraz uzasadniający ocenę skoncentrowaną na traumie niezależnie od werdyktu algorytmu klastrów.

O zmianie w czasie: dla PCL-5 nie ustalono formalnej minimalnej klinicznie istotnej różnicy (MCID), ale szeroko używa się punktów odniesienia VA dla rzetelnej zmiany. Redukcję o 10 punktów lub więcej względem punktu wyjścia uznaje się za klinicznie znaczącą odpowiedź na leczenie, a wynik kontrolny poniżej 28 to próg, poniżej którego objawy spadają poniżej klinicznie znaczącego PTSD. Są to punkty oparte na badaniach, a nie formalnie ustalona MCID. Postęp najlepiej opisywać w kategoriach zmiany pasma (wstępne PTSD → prawdopodobne → poniżej progu), rzetelnej zmiany (redukcja ≥10 punktów) albo utrzymanego wyniku poniżej 28 w serii pomiarów, a nie w kategoriach pojedynczego porównania. Trajektoria PCL-5 podczas psychoterapii skoncentrowanej na traumie i opartej na dowodach zwykle pokazuje najszybszą redukcję w pierwszych 4–8 tygodniach, z dalszą redukcją przez całe leczenie; nieliniowe trajektorie (w tym przejściowe wzrosty, gdy unikany materiał jest zbliżany terapeutycznie) są częste i niekoniecznie są oznaką, że leczenie nie działa.

Jak przynieść wynik do klinicysty

PCL-5 jest najczęściej używanym samoopisowym przesiewem PTSD na świecie. Większość lekarzy rodzinnych, psychoterapeutów, psychiatrów i klinicystów pracujących z traumą rozpozna narzędzie z nazwy albo z formy. Nie musisz tłumaczyć PCL-5 szczegółowo; przyniesienie wyniku daje rozmowie konkretny punkt startu, którego opisom stresu po traumie zwykle brakuje. Objawy związane z traumą bywa trudno ubrać w słowa przy kimkolwiek, także przy klinicyście, któremu ufasz — po części dlatego, że język stresu po traumie nie jest częścią tego, jak większość ludzi uczy się opisywać przeżycia, po części dlatego, że same objawy obejmują unikanie, po części dlatego, że wstyd, obwinianie siebie i negatywne przekonania, które wychwytuje PCL-5 (pozycja 9), utrudniają wypowiedzenie materiału traumy na głos. Liczbowy punkt zaczepienia na skali 0–80, wraz ze wzorcem klastrów, skraca drogę do konkretów.

Co przynieść:

• Wynik łączny na skali PCL-5 0–80 (liczba pokazana w Twoim wyniku powyżej)
• Które klastry były najcięższe — natręctwa (pozycje 1–5), unikanie (pozycje 6–7), negatywne myślenie i nastrój (pozycje 8–14) albo nadmierne pobudzenie (pozycje 15–20); wzorzec klastrów często prowadzi to, którą terapię opartą na dowodach klinicysta zaproponuje jako punkt startu
• Czy algorytm klastrów odpalił w pełni (pasmo wstępnego PTSD), czy tylko część klastrów (pasmo prawdopodobnego PTSD) — to część obrazu klinicznego
• Jak długo objawy na tym poziomie się utrzymują (przybliżona ocena w tygodniach lub miesiącach) — próg miesiąca ma znaczenie diagnostyczne (mniej niż miesiąc po traumie to ostra reakcja na stres wg DSM-5, nie PTSD)
• Czy zdarzenie trzymane w pamięci podczas przesiewu jest jedyną istotną traumą, czy Twoja historia traumy jest bardziej wielowarstwowa — złożone PTSD (ICD-11), trauma rozwojowa i obrazy wielokrotnej traumy wymagają innych rozmów niż PTSD po pojedynczym zdarzeniu
• Czy jesteś gotowa / gotowy opisać zdarzenie szczegółowo na pierwszej wizycie, czy wolisz zaczekać — większość klinicystów pracujących z traumą uszanuje każdy wybór, a wielu zaleca zaczekanie, aż zbuduje się zaufanie
• Wszelkie obawy o bezpieczeństwo — myśli o samookaleczeniu lub samobójstwie, narastające używanie substancji, zachowania ryzykowne lub autodestrukcyjne, trwające narażenie na traumę (przemoc ze strony partnera, przemoc seksualna, krzywdzenie dziecka albo jakakolwiek sytuacja, która wciąż się dzieje)
• Czy częścią obrazu są objawy nastroju, lęku, snu albo używania substancji — PTSD często współwystępuje z depresją, zaburzeniami lękowymi, bezsennością i zaburzeniami związanymi z używaniem substancji, a kombinacja uzasadnia zintegrowane planowanie leczenia. Przyniesienie na tę samą rozmowę wyniku PHQ-9, GAD-7, AIS albo przesiewu używania substancji może pomóc
• Osobistą i rodzinną historię traumy, zaburzeń psychicznych albo używania substancji — i dla jasności diagnostycznej, i dla doboru leczenia
• Wszelkie obecnie przyjmowane leki, w tym leki psychiatryczne — nie odstawiaj ich ani nie zmieniaj bez rozmowy klinicznej

Dwuzdaniowe otwarcie do użycia bez modyfikacji:

Wypełniłam / wypełniłem PCL-5 w domu i mam wynik [X] na skali 0–80, czyli [powyżej / poniżej] zwalidowanego progu dodatniego przesiewu (33). Najcięższe były klastry [nazwy klastrów albo opis pozycji]. Chciałabym / chciałbym porozmawiać o tym, co dalej.

Klinicysta pracujący z traumą zwykle kontynuuje, zbierając ustrukturyzowany wywiad o traumie — weryfikując kryterium A (kwalifikujący charakter zdarzenia wg DSM-5), oceniając obecność, nasilenie i czas trwania objawów w czterech klastrach DSM-5, badając wpływ na pracę, relacje i samoopiekę oraz przesiewając stany często współwystępujące z PTSD lub dzielące z nim objawy. Zwykle też wprost ocenia ryzyko samobójcze. Opcje leczenia zostaną omówione i zindywidualizowane; psychoterapie pierwszego wyboru skoncentrowane na traumie i oparte na dowodach to terapia przetwarzania poznawczego (CPT), przedłużona ekspozycja (PE), EMDR oraz terapia poznawczo-behawioralna skoncentrowana na traumie (TF-CBT, zwłaszcza u nastolatków). Farmakoterapia (zwłaszcza sertralina, paroksetyna, wenlafaksyna; prazosyna na koszmary) może być użytecznym uzupełnieniem lub alternatywą pierwszego wyboru. Stronę z wynikiem można wydrukować albo zapisać jako PDF z menu drukowania przeglądarki — wynik, suma, wzorzec klastrów i pozycje zostaną przeniesione.

Jeśli czytasz to z osobą, która zrobiła test

Jeśli jesteś partnerką, partnerem, rodzicem, rodzeństwem, bliską osobą albo kimś wspierającym, kto czyta ten wynik razem z osobą, która wypełniła test, ta sekcja jest do Ciebie. Stres po traumie bywa noszony po cichu — zanim ktoś wypełni PCL-5, może zarządzać tym obrazem od miesięcy albo lat, nie czyniąc go w pełni widocznym dla otoczenia. Połączenie unikania (klaster C PCL-5), wstydu i negatywnych przekonań, które wychwytuje narzędzie, często sprawia, że materiał traumy szczególnie trudno wypowiedzieć na głos, nawet wobec ludzi, którzy przyjęliby go dobrze. Wynik daje konkretny punkt startu do rozmowy, którą inaczej trudno zacząć. Zapytaj wprost, czego ta osoba od Ciebie chce, zanim wyciągniesz własne wnioski z liczby — różne osoby w różnych obrazach stresu po traumie chcą różnych rodzajów wsparcia, a wynik nie powie Ci, którego potrzebują.

Trzy rzeczy konsekwentnie pomagają: pojawianie się stabilnie i obok, bez prób naprawienia obrazu traumy ani tłumaczenia go. Stres po traumie nie reaguje na „to było dawno”, „inni mają gorzej”, „musisz iść dalej” albo „a próbowałaś / próbowałeś po prostu pomyśleć o czymś innym”, nawet kiedy te zdania są wypowiadane w dobrej wierze; lądują jako lekceważenie realnego przeżycia i sugerują, że ta osoba nie poradziła sobie z własnym powrotem do równowagi. Praktyczna pomoc z częściami życia, które obraz po traumie utrudnił — ogarnięcie logistyki w szczególnie trudnych odcinkach, dopilnowanie dzieci przez wieczór, zrobienie zakupów, podwiezienie na wizytę do klinicysty, towarzyszenie w poczekalni, bycie dostępną / dostępnym przez wiadomości w trudną noc — często trafia w moment tak, jak słowa nie potrafią, bo objawy traumy wprost ściskają codzienną wydolność, której wymaga zwykłe życie. I spokojne pytanie, jaki rodzaj wsparcia jest teraz najbardziej pomocny: cicha obecność w trudny dzień, pomoc w przemyśleniu konkretnej decyzji (do którego terapeuty zadzwonić najpierw, czy zacząć lek, o co zapytać lekarza rodzinnego) albo po prostu świadomość, że jesteś dostępna / dostępny.

Trzy rzeczy konsekwentnie nie pomagają: naciskanie, żeby opowiedziała o zdarzeniu szczegółowo, zanim jest na to gotowa — psychoterapia skoncentrowana na traumie obejmuje ustrukturyzowaną ekspozycję na narrację traumy, ale dobrze intencjonowana ciekawość bliskiej osoby to nie to samo i często retraumatyzuje; podpowiedzi „a próbowałaś / próbowałeś” dotyczące aplikacji do oddychania, suplementów, terapii alternatywnych albo konkretnych podejść terapeutycznych, które ta osoba niemal na pewno już zna; oraz traktowanie traumy jako definiującej cechy tego, kim ta osoba teraz jest — większość osób z PTSD jest też nadal sobą, z resztą osobowości nienaruszoną, a bycie traktowanym jak przypadek traumy, a nie jak człowiek, zwykle ściska. Większość osób w paśmie prawdopodobnego lub wstępnego PTSD włożyła sporo energii umysłowej we własny obraz traumy; pomoc, która trafia, bywa mniejsza, bardziej konkretna, bardziej obecna i mniej dyrektywna niż pomoc, która próbuje naprawić cały obraz.

Rzeczy, które mogłaś / mogłeś zauważyć, a których ta osoba nie widzi u siebie: zmiany snu, drażliwość albo wściekłość zaskakująca ją z perspektywy czasu, wycofywanie się z kontaktu, momenty dysocjacyjne (zawieszanie się, gubienie czasu, sprawianie wrażenia nieobecnej), konkretne wzorce unikania (odmowa pójścia w pewne miejsca albo udziału w pewnych wydarzeniach bez umiejętności wytłumaczenia dlaczego), zmiany w używaniu substancji, zachowania nadmiernej czujności (siadanie twarzą do drzwi, skanowanie otoczenia). Podzielenie się tymi obserwacjami — spokojnie, rzeczowo, nie jako diagnozą — z tą osobą, a jeśli zdecyduje się włączyć Cię w swoją opiekę kliniczną, także z jej klinicystą, skraca drogę do użytecznej rozmowy. Pamiętaj, że ta sama obserwacja, którą delikatnie przekazałaś / przekazałeś w zeszłym tygodniu, następnym razem może nie zadziałać; unikanie związane z traumą wpływa na to, jak przyjmowana jest informacja zwrotna, a moment waży tu tyle samo co treść.

Jedna sytuacja wymaga szczególnej uwagi: jeśli ta osoba wspomina o myślach o samobójstwie albo samookaleczeniu — nawet biernie (nie chcieć tu być, chcieć po prostu przestać, czuć, że innym byłoby lepiej bez niej) — to informacja, którą warto potraktować poważnie, a nie odsuwać. PTSD wiąże się w populacjach badawczych z podwyższonym ryzykiem samobójczym, zwłaszcza w połączeniu z depresją, poczuciem beznadziei, narastającym używaniem substancji albo niedawną dodatkową traumą. Najbardziej użyteczną reakcją jest zachowanie spokoju, delikatne zapytanie, czy ma jakieś konkretne plany lub dostępne środki, i pomoc w połączeniu ze wsparciem jeszcze dziś. Zaproponowanie, żeby zadzwoniła pod 116 123 (Centrum Wsparcia dla Osób w Stanie Kryzysu Psychicznego, 24/7, bezpłatnie, anonimowo), kiedy siedzisz obok, to konkretny kolejny krok. Jeśli czuje się niebezpiecznie albo masz wrażenie, że może nie utrzymać się bezpiecznie, właściwa jest izba przyjęć szpitala psychiatrycznego albo telefon pod 112. Pytanie o myśli samobójcze nie wkłada nikomu tej myśli do głowy; umożliwia rozmowę o czymś, co ta osoba mogła nieść sama.

Jeśli ta osoba jest teraz w trwającej traumie — przemoc ze strony partnera, przemoc seksualna, krzywdzenie dziecka albo jakakolwiek sytuacja, która wciąż się dzieje — Twoja rola może obejmować pomoc w planowaniu bezpieczeństwa, a nie tylko dostęp do leczenia. Niebieska Linia (800 120 002) oraz lokalne ośrodki interwencji kryzysowej działają na rzecz osób doświadczających przemocy i mogą pomóc Wam obojgu zaplanować; w sytuacji bezpośredniego zagrożenia zadzwoń pod 112. Psychoterapia skoncentrowana na traumie jest najskuteczniejsza, kiedy bezpieczne wyjście i stabilizacja są już na miejscu; naciskanie na dostęp do leczenia w środku trwającej traumy bywa przeciwskuteczne.

Jeśli obraz po traumie doszedł do punktu, w którym wyraźnie ściska codzienne życie — cierpi praca, ślizga się podstawowa samoopieka, napięte są ważne relacje, zdarzają się momenty senności za kierownicą z niedoboru snu, narasta używanie substancji — pomoc w zaplanowaniu i dotarciu na pierwszą wizytę kliniczną jest jedną z najbardziej konkretnych i wysoko-leverowanych rzeczy, jakie możesz zrobić. Dotarcie do gabinetu (albo na wizytę telemedyczną) jest często najtrudniejszym pojedynczym krokiem w PTSD, bo unikanie, które definiuje część tego stanu, konkretnie opiera się ruchowi w stronę rozmowy o traumie, a wstyd przed sięgnięciem po pomoc jest jedną z najsilniejszych barier w literaturze.

Inne testy, które warto wypełnić

PCL-5 to skupiony, dwudziestopozycyjny przesiew PTSD wg DSM-5, odniesiony do jednego zdarzenia z ostatniego miesiąca. Kilka stanów często współwystępuje z PTSD lub dzieli z nim objawy, a bardziej celowany drugi przesiew często rozjaśnia szerszy obraz. Kombinacje są szczególnie częste w paśmie prawdopodobnego i wstępnego PTSD i często wymagają leczenia zintegrowanego, a nie samego PTSD. Poniższe przesiewy to narzędzia robocze, które naturalnie łączą się z PCL-5.