Metabolizm
Wskaźnik HOMA-IR: kalkulator
Wpisz glukozę i insulinę na czczo z tego samego pobrania krwi. Kalkulator obliczy wskaźnik HOMA-IR i pokaże, jak wynik wypada na tle progów podawanych w badaniach naukowych.
Wpisz swoje dane powyżej, aby zobaczyć wynik i jego interpretację.
Wskaźnik HOMA-IR: norma i przedziały wyników
Nie istnieje jedna norma HOMA-IR przyjęta wszędzie. Kalkulator grupuje wyniki według tego, gdzie wypadają na tle progów z opublikowanych badań. Poniżej 2,0 to wartości pod progami, które duże badanie hiszpańskie powiązało z zespołem metabolicznym (1,85 u mężczyzn bez cukrzycy, 2,05 w całej grupie), zgodne też ze szwedzkim 75. centylem równym 2,0. Powyżej 3,46 to wartości ponad 90. centylem tej samej populacji hiszpańskiej. Polskie badanie 130 zdrowych osób w wieku 18-31 lat (Płaczkowska i wsp. 2020) podało górną granicę zakresu referencyjnego HOMA-IR równą 4,00. Nazwy przedziałów opisują wyłącznie położenie wyniku; o insulinooporności lekarz decyduje na podstawie szerszego obrazu.
| Przedział | HOMA-IR | Na tle badań |
|---|---|---|
| Niższy | poniżej 2,0 | Pod progami powiązanymi z zespołem metabolicznym u dorosłych w Hiszpanii i pod szwedzkim 75. centylem |
| Pośredni | 2,0-3,46 | Powyżej tych progów, poniżej hiszpańskiego 90. centyla |
| Wyższy | powyżej 3,46 | Powyżej 90. centyla w ogólnej populacji dorosłych w Hiszpanii |
Progi HOMA-IR w opublikowanych badaniach
Badania różnie definiują wysoki HOMA-IR: jedne biorą centyl zdrowej populacji, inne wartość, która najlepiej oddziela osoby z zespołem metabolicznym od osób bez niego. Pochodzenie etniczne, wiek i metoda laboratoryjna przesuwają wynik, dlatego liczby poniżej się różnią. W hiszpańskim badaniu EPIRCE próg u kobiet bez cukrzycy zmieniał się dodatkowo z wiekiem.
| Populacja (rok) | Próg | Jak go wyznaczono |
|---|---|---|
| Tajlandia, dorośli 35+ z prawidłową masą ciała i glukozą (2010) | 1,55 | 90. centyl |
| Japonia, zdrowi dorośli (2002) | 1,7 | 90. centyl |
| Hiszpania, mężczyźni bez cukrzycy, EPIRCE (2013) | 1,85 (ATP III) / 2,05 (IDF) | Najlepsze rozróżnienie zespołu metabolicznego |
| Szwecja, próba populacyjna (2000) | 2,0 | 75. centyl |
| USA, dorośli z NHANES z prawidłową masą ciała i glukozą (2008) | 2,73 | 66. centyl |
| Brazylia (2006) | 2,77 | 90. centyl |
| Hiszpania, ogólna populacja dorosłych, EPIRCE (2013) | 3,46 | 90. centyl |
| Francja, dorośli 35-64 lata (2002) | 3,8 | 75. centyl |
| Polska, zdrowi dorośli 18-31 lat (2020) | 4,00 | Górna granica zakresu referencyjnego |
Jak obliczyć wskaźnik HOMA-IR
HOMA-IR pochodzi z modelu homeostazy opisanego przez Matthewsa i współpracowników w 1985 roku. Przy glukozie w mg/dl wzór to: insulina na czczo (µIU/ml) × glukoza na czczo (mg/dl) / 405. Przy glukozie w mmol/l dzieli się przez 22,5, co daje ten sam wynik, bo 405 to 22,5 × 18. Przykład: glukoza 90 mg/dl i insulina 10 µIU/ml dają 10 × 90 / 405 = 2,22. W pierwotnym badaniu wskaźnik dobrze korelował z klamrą euglikemiczną, czyli metodą referencyjną, ale jego precyzja była niska: współczynnik zmienności wyniósł 31%.
Jak przygotować się do badania i kiedy wynik nie ma sensu
Obie wartości powinny pochodzić z tej samej próbki krwi, pobranej rano po co najmniej 8 godzinach bez jedzenia. Pojedynczy pomiar jest mało precyzyjny, więc wynik blisko progu może przy powtórce trafić do sąsiedniego przedziału. Porównując wyniki w czasie, korzystaj z tego samego laboratorium, bo metody oznaczania insuliny się różnią. U osób przyjmujących insulinę HOMA-IR traci sens: insulina z zastrzyków jest mierzona razem z własną, więc wzór przestaje opisywać, jak organizm radzi sobie z glukozą. Gdy glukoza na czczo mieści się w zakresie cukrzycy, to ona wymaga uwagi w pierwszej kolejności.
Najczęstsze pytania
Jaka jest norma wskaźnika HOMA-IR?
Jednej normy nie ma. W polskim badaniu 130 zdrowych osób w wieku 18-31 lat górna granica zakresu referencyjnego wyniosła 4,00 (Płaczkowska i wsp. 2020). Inne badania podają niższe progi, od 1,55 w Tajlandii do 3,8 we Francji. Najpierw porównaj wynik z zakresem, który podaje Twoje laboratorium.
Jak obliczyć wskaźnik HOMA?
Pomnóż insulinę na czczo w µIU/ml przez glukozę na czczo w mg/dl i podziel przez 405. Jeśli glukozę masz w mmol/l, podziel przez 22,5. Przykład: insulina 15 i glukoza 100 mg/dl dają 15 × 100 / 405 = 3,70.
Czy wysoki HOMA-IR oznacza insulinooporność?
Sam wynik o tym nie przesądza. Wysoki wskaźnik znaczy, że insuliny na czczo jest dużo w stosunku do glukozy, i jest to wskazówka, którą lekarz łączy z glukozą, HbA1c, obwodem talii, ciśnieniem i lipidami. Pojedynczy pomiar może się wahać o około 31%, więc jeden wynik to za mało do rozpoznania.
Czy test HOMA ma sens, jeśli przyjmuję insulinę?
Nie. Wzór zakłada, że cała insulina we krwi pochodzi z Twojej trzustki. Insulina podawana w zastrzykach łamie to założenie, więc u osób leczonych insuliną wynik nie ma znaczenia.
Dlaczego wskaźnik HOMA wyszedł inaczej w dwóch badaniach?
Pojedynczy pomiar HOMA-IR jest mało precyzyjny: autorzy metody podali współczynnik zmienności około 31%. Insulina zmienia się też z dnia na dzień. Niewielkie różnice są więc spodziewane, a o trendzie więcej mówi kilka wyników z tego samego laboratorium niż pojedynczy pomiar.
Źródła
- Matthews DR, Hosker JP, Rudenski AS, Naylor BA, Treacher DF, Turner RC. Homeostasis model assessment: insulin resistance and beta-cell function from fasting plasma glucose and insulin concentrations in man. Diabetologia. 1985;28(7):412-419.
- Gayoso-Diz P, Otero-González A, Rodriguez-Alvarez MX, et al. Insulin resistance (HOMA-IR) cut-off values and the metabolic syndrome in a general adult population: effect of gender and age: EPIRCE cross-sectional study. BMC Endocr Disord. 2013;13:47.
- Płaczkowska S, Pawlik-Sobecka L, Kokot I, Piwowar A. Estimation of reference intervals of insulin resistance (HOMA), insulin sensitivity (Matsuda), and insulin secretion sensitivity indices (ISSI-2) in Polish young people. Ann Agric Environ Med. 2020;27(2):248-254.
- NIDDK. Diabetes Tests & Diagnosis.