Czynność nerek

Mocznik i kreatynina: kalkulator stosunku

Wpisz mocznik i kreatyninę z wyniku badania krwi, a kalkulator przeliczy mocznik na azot mocznikowy (BUN) i obliczy stosunek BUN do kreatyniny. Zobaczysz, czy wynik mieści się w typowym zakresie 10-20 i co może oznaczać wartość wysoka lub niska. Stosunek ma znaczenie głównie wtedy, gdy mocznik lub kreatynina odbiegają od normy. Przy obu wynikach prawidłowych niewiele wnosi.

Mocznik lub BUN (zgodnie z wyborem powyżej)mg/dlPolskie laboratoria podają zwykle mocznik. Kalkulator sam przeliczy go na BUN. Wynik musi być w mg/dl, kalkulator nie przyjmuje wartości w mmol/l.Kreatyninamg/dlKreatynina w surowicy z tego samego pobrania, w mg/dl.

Wpisz swoje dane powyżej, aby zobaczyć wynik i jego interpretację.

Mocznik i kreatynina: jaki stosunek jest prawidłowy

Za typowy uznaje się stosunek BUN do kreatyniny od 10 do 20. Powyżej 20 to tradycyjny próg dla obrazu przednerkowego, poniżej 10 to obraz spotykany przy uszkodzeniu cewek nerkowych. Te progi pochodzą z diagnostyki ostrego uszkodzenia nerek. Gdy mocznik i kreatynina są w normie, stosunek niewiele dodaje, dlatego zawsze zacznij od pojedynczych wyników i zakresów referencyjnych swojego laboratorium.

Przedziały stosunku BUN/kreatynina stosowane w kalkulatorze.
Stosunek	Przedział	Na co może wskazywać
Poniżej 10	Niski	Uszkodzenie cewek w ostrym uszkodzeniu nerek; także mało białka w diecie, choroby wątroby, ciąża
10 do 20	Typowy	Zwykły zakres; sam nie jest miarą wydolności nerek
Powyżej 20	Wysoki	Przyczyny przednerkowe, np. odwodnienie; także krwawienie z przewodu pokarmowego, dieta bogata w białko, glikokortykosteroidy, mała masa mięśniowa

Po co bada się kreatyninę i mocznik razem

Kreatynina i mocznik to produkty przemiany materii, które nerki usuwają z krwi, dlatego zleca się je razem przy ocenie pracy nerek. Kreatynina zależy głównie od masy mięśniowej i filtracji w nerkach, mocznik dodatkowo od ilości białka w diecie, nawodnienia i pracy wątroby. Porównanie obu wyników pomaga lekarzowi zastanowić się, czy podwyższone wartości wynikają z samych nerek, czy z czynników poza nimi. Wysoki stosunek pojawia się przy odwodnieniu, krwawieniu z przewodu pokarmowego, diecie bogatej w białko, leczeniu glikokortykosteroidami i małej masie mięśniowej. Niski stosunek towarzyszy diecie ubogiej w białko, chorobom wątroby i ciąży.

Czego ten stosunek nie powie

Uchino i współpracownicy przeanalizowali 3641 pacjentów z ostrym uszkodzeniem nerek. Mniej więcej połowa miała stosunek powyżej 20, a autorzy doszli do wniosku, że wskaźnik nie sprawdza się jako marker przyczyny przednerkowej. Wynik poza zakresem 10-20 jest więc powodem, żeby spojrzeć na cały obraz: oba wyniki osobno, samopoczucie, przyjmowane leki. Sam w sobie nie wskazuje jednej przyczyny i nie jest rozpoznaniem.

Jak liczy się stosunek i dlaczego mocznik trzeba przeliczyć na BUN

W Polsce laboratoria podają zwykle mocznik, w USA azot mocznikowy (BUN). To różne liczby opisujące tę samą substancję: BUN uwzględnia tylko azot, który stanowi 28/60 masy cząsteczki mocznika, więc BUN wynosi około 0,446 wartości mocznika (mocznik podzielony przez 2,14). Mocznik 30 mg/dl to BUN 14,0. Przy kreatyninie 0,9 mg/dl stosunek wynosi 14,0 / 0,9 = 15,6. Gdyby podzielić sam mocznik przez kreatyninę, wynik byłby około dwa razy większy, a progi 10 i 20 przestałyby pasować. Dlatego kalkulator najpierw przelicza mocznik na BUN. W jednostkach SI próg 20 odpowiada wartości 0,081 (mocznik w mmol/l podzielony przez kreatyninę w µmol/l).

Najczęstsze pytania

BUN: co to za badanie?

BUN (ang. blood urea nitrogen) to azot mocznikowy we krwi, czyli ta część mocznika, którą stanowi azot. Polskie laboratoria częściej podają sam mocznik. Oba wyniki opisują to samo, tylko w innej skali: BUN to około 0,446 wartości mocznika.

Jaki stosunek mocznika do kreatyniny jest prawidłowy?

Typowy stosunek BUN do kreatyniny to około 10 do 20. Jeśli laboratorium podało mocznik, trzeba go najpierw przeliczyć na BUN, bo bezpośrednie dzielenie mocznika przez kreatyninę daje wynik mniej więcej dwukrotnie wyższy. Kalkulator robi to automatycznie.

Co oznacza wysoki mocznik przy prawidłowej kreatyninie?

Wtedy stosunek BUN do kreatyniny rośnie. Najczęstsze wyjaśnienia to odwodnienie, dieta bogata w białko, krwawienie z przewodu pokarmowego i leczenie glikokortykosteroidami. Wynik warto omówić z lekarzem, zwłaszcza gdy towarzyszą mu objawy takie jak czarne stolce czy osłabienie.

Co oznacza niski stosunek mocznika do kreatyniny?

Stosunek poniżej 10 oznacza, że mocznik jest niski w porównaniu z kreatyniną. Częste przyczyny to dieta uboga w białko, choroby wątroby i ciąża. Przy obu wynikach w normie niski stosunek rzadko ma znaczenie.

Czy kreatynina i mocznik we krwi wystarczą do oceny nerek?

Dają podstawowy obraz. Sprawność filtracji nerek lekarz ocenia przede wszystkim na podstawie eGFR wyliczanego z kreatyniny. Stosunek mocznika do kreatyniny jest dodatkową wskazówką, przydatną głównie wtedy, gdy któryś z wyników jest nieprawidłowy.